၂၈ ဇွန် ၂၀၂၆ | New Day Myanmar

တာလီဘန်အာဏာပိုင်တွေက ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုကို တားမြစ်လိုက်ပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံဟာ အာဖဂန်နစ္စတန်ကိုကျော်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်မှာ တရားမဝင်ဘိန်း အများဆုံးထွက်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်လာတယ်လို့ အိန္ဒိယ မူးယစ်ဆေးဝါးထိန်းချုပ်ရေးဗျူရို — NCB က သတိပေးလိုက်ပါတယ်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စီးပွားရေးကျဆင်းမှုနဲ့ နိုင်ငံတဝန်း ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေတဲ့ စစ်ပွဲတွေကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဘိန်းထုတ်လုပ်မှုဟာ ၁၀ နှစ်အတွင်း အမြင့်ဆုံးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိလာတယ်လို့ NCB ရဲ့ နှစ်ပတ်လည်အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံတဝန်း ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှုအများစုဟာ ရှမ်းပြည်နယ်မှာ တည်ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး မြန်မာကနေ ထွက်လာတဲ့ ဘိန်းနဲ့ ဘိန်းမှဆင်းသက်လာတဲ့ မူးယစ်ဆေးဝါးတွေဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းပြည်နယ်တွေကို တိုက်ရိုက်ဖြတ်သန်းဝင်ရောက်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

မြန်မာ-အိန္ဒိယနယ်စပ်မှာ ထိန်းချုပ်ဖို့ခက်ခဲတဲ့ နေရာတွေ ရှိနေတာနဲ့ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် လွတ်လပ်စွာသွားလာခွင့်စနစ် — Free Movement Regime က မူးယစ်ဆေးဝါးကုန်ကူးမှုကို ပိုမိုလွယ်ကူစေတယ်လို့လည်း NCB က ဆိုပါတယ်။

အာဖဂန်နစ္စတန်၊ ပါကစ္စတန်နဲ့ အီရန်တို့ကို ဆက်သွယ်ထားတဲ့ လမ်းကြောင်းဟာ ကမ္ဘာ့အဓိက ဘိန်းနဲ့ အိုပီယွိုက်မူးယစ်ဆေးဝါး ကုန်ကူးရေးလမ်းကြောင်းအဖြစ် ဆက်ရှိနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အိန္ဒိယအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဘက်က ဝင်ရောက်လာတဲ့ လမ်းကြောင်းအပါအဝင် အဓိကမူးယစ်ဆေးဝါး ကုန်ကူးရေးလမ်းကြောင်းအားလုံးကနေ မဟာဗျူဟာမြောက် စိန်ခေါ်မှုတွေကို ရင်ဆိုင်နေရပြီး ဥပဒေစိုးမိုးရေးဌာနတွေ ပူးပေါင်းတုံ့ပြန်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ NCB က ပြောပါတယ်။

အိန္ဒိယနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ ပင်လယ်ရေကြောင်းဒေသတွေကိုလည်း မူးယစ်ဆေးဝါးသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် အသုံးချလာနိုင်တာကြောင့် အနီးကပ်စောင့်ကြည့်ဖို့ အစီရင်ခံစာက အကြံပြုထားပါတယ်။

Darknet ဈေးကွက်တွေ၊ ဓာတုမူးယစ်ဆေးဝါးတွေ၊ နိုင်ငံတကာစာပို့စနစ်နဲ့ စာဝှက်ဆက်သွယ်ရေးပလက်ဖောင်းတွေ ပေါင်းစပ်အသုံးပြုလာတာဟာ ကမ္ဘာတဝန်း ဥပဒေစိုးမိုးရေးအဖွဲ့တွေအတွက် ကြီးမားတဲ့ စိန်ခေါ်မှု ဖြစ်လာတယ်လို့ NCB က သုံးသပ်ပါတယ်။

Telegram၊ WhatsApp နဲ့ Signal လို စာဝှက်စနစ်သုံး ဆက်သွယ်ရေးပလက်ဖောင်းတွေကို မူးယစ်ဆေးဝါးရောင်းဝယ်ဖို့၊ ဝယ်ယူသူတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ဖို့နဲ့ ငွေပေးချေမှုတွေ စီစဉ်ဖို့ အသုံးပြုလာကြတယ်လို့ အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

နိုင်ငံတကာစာပို့စနစ်တွေကို အသုံးပြုပြီး ပမာဏနည်းတဲ့ မူးယစ်ဆေးဝါးအထုပ်တွေကို နိုင်ငံဖြတ်ကျော်ပို့ဆောင်လာတာကလည်း ဖော်ထုတ်တားဆီးဖို့ ပိုမိုခက်ခဲလာစေပါတယ်။

၂၀၂၃ ခုနှစ်အထိ အသက် ၁၅ နှစ်ကနေ ၆၄ နှစ်အတွင်းရှိ ကမ္ဘာ့လူဦးရေရဲ့ ခြောက်ရာခိုင်နှုန်းခန့်ဖြစ်တဲ့ လူ ၃၁၆ သန်းဟာ ပြီးခဲ့တဲ့တနှစ်အတွင်း အနည်းဆုံး မူးယစ်ဆေးဝါးတမျိုးကို သုံးစွဲခဲ့တယ်လို့ အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

၂၀၁၃ ခုနှစ်က မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲသူ ၂၄၆ သန်းရှိခဲ့တာနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် ၁၀ နှစ်အတွင်း ၂၉ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲသူ တိုးပွားမှုနှုန်းဟာ အဲဒီကာလအတွင်း ကမ္ဘာ့လူဦးရေတိုးပွားမှုနှုန်းထက် ပိုမိုမြန်ဆန်နေတယ်လို့ NCB က ထောက်ပြထားပါတယ်။

ကမ္ဘာ့ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအတွက် ပေါ်ပေါက်လာနေတဲ့ အန္တရာယ်တွေထဲမှာ အလွန်အစွမ်းထက်တဲ့ ဓာတုအိုပီယွိုက် မူးယစ်ဆေးဝါးတွေ ပါဝင်နေပါတယ်။

Nitazenes လို့ခေါ်တဲ့ ဓာတုအိုပီယွိုက်အမျိုးအစားတချို့ဟာ ဟီးရိုးအင်းထက် အဆ ၅၀၀ အထိ အာနိသင်ပြင်းထန်နိုင်ပြီး ပမာဏအနည်းငယ် မှားယွင်းသုံးစွဲရုံနဲ့ သေဆုံးနိုင်တဲ့အန္တရာယ်ရှိတယ်လို့ NCB အစီရင်ခံစာက သတိပေးထားပါတယ်။

မူးယစ်ဆေးဝါးအမျိုးမျိုးကို ပေါင်းစပ်သုံးစွဲလာတာကလည်း မူးယစ်ဈေးကွက်ကို ပိုမိုသေစေနိုင်ပြီး ခန့်မှန်းရခက်တဲ့ အခြေအနေဘက်ကို ပြောင်းလဲစေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

မူးယစ်ဆေးဝါးဈေးကွက်ထဲက ပြိုင်ဆိုင်မှုတွေဟာ မူးယစ်ဆေးသုံးစွဲမှုနဲ့ ကုန်ကူးမှု ပြဿနာအဖြစ်သာ ရပ်တန့်မနေဘဲ နိုင်ငံတခုရဲ့ လုံခြုံရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်တယ်လို့ NCB က သတိပေးထားပါတယ်။

အီကွေဒေါနိုင်ငံမှာ ကိုကင်းကုန်ကူးရေးဂိုဏ်းတွေအကြား ပြိုင်ဆိုင်မှုကြောင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်ကနေ ၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်း လူသတ်မှုနှုန်း ခြောက်ဆနီးပါး မြင့်တက်လာခဲ့ပါတယ်။

ဒီလိုအခြေအနေတွေက မူးယစ်ဆေးဝါးထောက်ပံ့မှုနဲ့ ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းတွေရဲ့ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းဟာ ဥပဒေစိုးမိုးရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်းထက် ပိုမိုလျင်မြန်စွာ တိုးတက်နေတယ်ဆိုတာ ပြသနေတယ်လို့ အစီရင်ခံစာက သုံးသပ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဘိန်းထုတ်လုပ်မှု မြင့်တက်လာတာဟာ မူးယစ်ဆေးဝါးပြဿနာတခုတည်း မဟုတ်ဘဲ စစ်ပွဲ၊ စီးပွားရေးပြိုလဲမှု၊ နယ်စပ်လုံခြုံရေး၊ လက်နက်မှောင်ခိုကုန်ကူးမှုနဲ့ ဒေသတွင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေရဲ့ ငွေကြေးကွန်ယက်တွေ ဆက်စပ်နေတဲ့ ပိုမိုကျယ်ပြန့်တဲ့ လုံခြုံရေးအကျပ်အတည်းတခုအဖြစ် ပြောင်းလဲလာနေပါတယ်။