ဩဂုတ် ၁၅၊ ၂၀၂၆ | New Day Myanmar
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံက ဒုက္ခသည်စခန်းတွေမှာ နေထိုင်နေတဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေထဲက ၃၀၈,၇၉၇ ဦးကို ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ အရင်က နေထိုင်ခဲ့သူတွေအဖြစ် အတည်ပြုထားပြီး လုံခြုံရေးအခြေအနေ တည်ငြိမ်လာရင် ပြန်လည်လက်ခံဖို့ ဆောင်ရွက်မယ်လို့ စစ်အုပ်စုလက်အောက်ခံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဘက်က မြန်မာနိုင်ငံကို စိစစ်ဖို့ ပေးပို့ထားတဲ့ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည် ၈၂၈,၈၂၄ ဦး စာရင်းထဲက ဇူလိုင်လကုန်အထိ ၄၂၆,၅၄၅ ဦးကို စိစစ်ပြီးစီးထားတယ်လို့ စစ်အုပ်စုဘက်က ဆိုပါတယ်။ အဲဒီထဲက ၃၀၈,၇၉၇ ဦးကို ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ နေထိုင်ခဲ့သူတွေအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး ၁၁၃,၅၀၇ ဦးကို အတည်မပြုနိုင်ခဲ့သလို ၄,၂၄၁ ဦးကို “အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်တွေနဲ့ ဆက်စပ်သူ” တွေအဖြစ် သတ်မှတ်ထားတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ပါတယ်။
စစ်အုပ်စုဘက်က ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ လုံခြုံရေးအခြေအနေ ပိုမိုတည်ငြိမ်လာချိန်မှာ စိစစ်အတည်ပြုထားသူတွေကို ပြန်လည်လက်ခံနိုင်ဖို့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နဲ့ ဆက်လက်ပူးပေါင်းသွားမယ်လို့ ဆိုထားပေမယ့် ဘယ်အချိန်မှာ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရေး စတင်မယ်ဆိုတဲ့ အချိန်ဇယားကို မကြေညာထားပါဘူး။
ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်အရေးဟာ အခုဆိုရင် ၉ နှစ်မြောက်ကာလထဲ ဝင်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှာ ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းက ရဲကင်းစခန်းတွေကို ရိုဟင်ဂျာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်တပ်က နယ်မြေရှင်းလင်းရေးစစ်ဆင်ရေး ပြုလုပ်ခဲ့တာကြောင့် ရိုဟင်ဂျာ ၇ သိန်းကျော် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဘက် ထွက်ပြေးခဲ့ရပါတယ်။ ကုလသမဂ္ဂနဲ့ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့တွေက အဲဒီစစ်ဆင်ရေးအတွင်း လူမျိုးစုရှင်းလင်းမှုနဲ့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်တွေ ထွက်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်။
မြန်မာအာဏာပိုင်တွေကတော့ ရိုဟင်ဂျာကို နိုင်ငံရဲ့ အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားအဖြစ် လက်မခံသေးဘဲ “ဘင်္ဂါလီ” လို့ ဆက်လက်ခေါ်ဝေါ်နေပါတယ်။ ဒီအခြေအနေဟာ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်၊ လွတ်လပ်စွာသွားလာခွင့်နဲ့ လုံခြုံစွာ ပြန်လည်နေထိုင်နိုင်ရေးအတွက် အဓိကအတားအဆီးတစ်ခုအဖြစ် ရှိနေပါတယ်။
မြန်မာနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့ဟာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်က ရိုဟင်ဂျာတွေကို နှစ်နှစ်အတွင်း ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရေး သဘောတူခဲ့ပေမယ့် အစီအစဉ်ဟာ အကောင်အထည်မဖော်နိုင်ခဲ့ပါဘူး။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် တိုက်ပွဲတွေ ပိုမိုပြင်းထန်လာသလို ၂၀၂၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ အာရက္ခတပ်တော် (AA) နဲ့ စစ်တပ်ကြား တိုက်ပွဲတွေကြောင့် လုံခြုံရေးအခြေအနေ ပိုရှုပ်ထွေးလာပါတယ်။ လက်ရှိမှာ AA က ရခိုင်ပြည်နယ်ရဲ့ နယ်မြေအများအပြားကို ထိန်းချုပ်ထားပါတယ်။
UNHCR ရဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လအချက်အလက်အရ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှာ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည် တစ်သန်းနီးပါး ဆက်လက်ရှိနေပြီး Cox’s Bazar က ဒုက္ခသည်စခန်းတွေမှာ အများစု နေထိုင်နေပါတယ်။ UNHCR က ဒုက္ခသည်ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရေးဟာ မိမိဆန္ဒအလျောက်၊ လုံခြုံစွာနဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ ဖြစ်ရမယ်ဆိုတဲ့ သဘောထားကို ဆက်လက်ကိုင်စွဲထားပါတယ်။
တစ်ဖက်မှာ ဒုက္ခသည်စခန်းတွေမှာ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီ လျော့ကျလာတာ၊ စားနပ်ရိက္ခာနဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအခက်အခဲတွေ ကြီးထွားလာတာနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံကို လုံခြုံစွာပြန်နိုင်မယ့် အလားအလာ နည်းပါးနေတာကြောင့် ရိုဟင်ဂျာတချို့ဟာ မလေးရှားနဲ့ အင်ဒိုနီးရှားဘက်ကို အန္တရာယ်များတဲ့ ပင်လယ်ခရီးကနေ ထွက်ခွာဖို့ ကြိုးစားမှုတွေ ပိုများလာနေပါတယ်။