မန္တလေးငလျင်အတွင်း ပြိုကျခဲ့တဲ့ ကွန်ဒိုတည်ဆောက်သူအပေါ် ချမှတ်ခဲ့တဲ့ တရားရုံးဆုံးဖြတ်ချက်တခုကြောင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ငလျင်အပေါ် အာရုံစိုက်မှု ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီငလျင်ဟာ နယ်စပ်တဖက်ခြမ်း ထိုင်းနိုင်ငံမှာလည်း မြန်မာလုပ်သားအများအပြား သေဆုံးစေခဲ့ပါတယ်။ စုံစမ်းလေ့လာချက်တခုအရ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား ထောင်နဲ့ချီဟာ ထိုင်းဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်တွေမှာ လုပ်ခနည်းနည်းနဲ့ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု လုံလောက်မှုမရှိဘဲ ဆက်လက်အလုပ်လုပ်နေကြရတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အင်အား ၇ ဒသမ ၇ အဆင့်ရှိ ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျခဲ့တဲ့ မန္တလေးမြို့ရှိ Sky Villa ကွန်ဒိုကို တည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ NTL Construction ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် နိုင်ထွန်းလင်းကို လူသေဆုံးစေမှုနဲ့ ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ်၊ အလုပ်ကြမ်းနဲ့ ကျခံစေဖို့ ချမှတ်ခဲ့တယ်လို့ မန္တလေးတရားရုံးရင်းမြစ်ကို ကိုးကားပြီး Eleven Media က ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ထွန်းလင်းကို ဖေဖော်ဝါရီလမှာ စွဲချက်တင်ခဲ့ပေမယ့် အစပိုင်းမှာ အာမခံနဲ့ ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့ပါတယ်။
Sky Villa အဆောက်အအုံ ပြိုကျမှုတခုတည်းကြောင့် လူ ၂၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးသူစုစုပေါင်းကို လူထောင်ချီရှိတယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း ဖြစ်ပွားလာတဲ့ ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် အရင်ကတည်းက ထိခိုက်ယိမ်းယိုင်နေတဲ့ နိုင်ငံတနိုင်ငံလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ Sky Villa အဆောက်အအုံ အပျက်အစီးအောက်မှာ ကျန်ရှိနေတဲ့ နောက်ဆုံးရုပ်အလောင်းကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှာမှ ပြန်လည်ဆယ်ယူနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီငလျင်တခုတည်းကပဲ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့ Chatuchak ခရိုင်မှာ တည်ဆောက်ဆဲ အထပ် ၃၀ အဆောက်အအုံတခုကိုလည်း ပြိုကျစေခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအဆောက်အအုံဟာ ထိုင်းမြို့တော်မှာ အလုံးစုံပြိုကျခဲ့တဲ့ တခုတည်းသော အဆောက်အအုံဖြစ်ပြီး လူ ၉၅ ဦးခန့် သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ သေဆုံးသူတွေထဲမှာ မြန်မာနိုင်ငံက ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား အနည်းဆုံး ၁၀ ဦးနဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံက ၁ ဦး ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။
စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေက အခုအထိ ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်းတွေ၊ အထူးသဖြင့် စံချိန်မမီတဲ့ သံမဏိအသုံးပြုမှုနဲ့ ဆောက်လုပ်ရေးဒီဇိုင်းပိုင်းမှာ ကြီးမားတဲ့ ချို့ယွင်းချက်တွေရှိတယ်လို့ တွေ့ရှိထားပါတယ်။ တချိန်တည်းမှာပဲ အဆိုပါစာချုပ်ချထားမှုမှာ ပူးပေါင်းကြံစည်မှုရှိတယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သီးခြားစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုလည်း ဆောင်ရွက်နေပြီး အများပြည်သူဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူ ဒဇင်နဲ့ချီ ပါဝင်ပတ်သက်တယ်လို့ စွပ်စွဲထားပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အဲဒီဥပဒေရေးရာအမှုနှစ်ခုဟာ ဒေသခံ NGO တခုက ဖော်ပြထားတဲ့ အဓိကပြဿနာတခုကို မဖြေရှင်းထားပါဘူး။ အဲဒီပြဿနာကတော့ ထိုင်းနိုင်ငံဟာ ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ထွက်ပြေးလာပြီး ထိုင်းဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်တွေမှာ အလုပ်လုပ်နေရတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား သိန်းနဲ့ချီရှိနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကလေးသူငယ်တွေနဲ့ ရွှေ့ပြောင်းမိသားစုတွေကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးမှာ ၂၀၀၂ ခုနှစ်ကတည်းက လုပ်ဆောင်နေတဲ့ Baan Dek Foundation အဖွဲ့ဟာ Mahidol University ရဲ့ Institute of Human Rights & Peace Studies နဲ့ ပူးပေါင်းပြီး အမျိုးသမီးလုပ်သားတွေရဲ့ အခြေအနေအပေါ် ပထမဆုံးအစီရင်ခံစာကို မကြာသေးခင်က ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
အဆိုပါသုတေသနအရ ဆောက်လုပ်ရေးကဏ္ဍဟာ ထိုင်းစီးပွားရေးရဲ့ ၈ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးကို ကိုယ်စားပြုနေပြီး အဓိကအားဖြင့် မြန်မာ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနဲ့ လာအိုနိုင်ငံတွေက ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား ၇ သိန်းခန့်ကို အလုပ်အကိုင်ပေးထားပါတယ်။
အမျိုးသမီးတွေဟာ အဲဒီလုပ်သားအင်အားရဲ့ ၃၆ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပါဝင်နေပေမယ့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးမူဝါဒတွေနဲ့ ကုမ္ပဏီဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာတွေမှာတော့ မမြင်သာသလောက် ဖြစ်နေဆဲဖြစ်ပါတယ်။
ဘန်ကောက်နဲ့ ချင်းမိုင်မြို့တွေမှာ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား ၃၉ ဦးကို တွေ့ဆုံမေးမြန်းထားတဲ့ ဒီလေ့လာချက်က အမျိုးသမီးလုပ်သားတွေအတွက် အားနည်းချက်တွေဟာ တခုနဲ့တခု ထပ်နေတယ်ဆိုတာကို ဖော်ပြထားပါတယ်။ အမျိုးသမီးဖြစ်တာ၊ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားဖြစ်တာနဲ့ အမျိုးသားတွေ ကြီးစိုးတဲ့ ကဏ္ဍတခုမှာ အလုပ်လုပ်နေရတာကြောင့် ညှိနှိုင်းနိုင်တဲ့ အင်အားနည်းပါးခြင်း၊ လုပ်ခနည်းခြင်းနဲ့ အခြေခံဝန်ဆောင်မှုတွေကို ရယူနိုင်မှု ကန့်သတ်ခံရခြင်းတွေ ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။
ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်တွေမှာ အမျိုးသမီးတွေကို သန့်ရှင်းရေးနဲ့ ဆေးသုတ်တာလို “ကျွမ်းကျင်မှုနည်းတဲ့” အလုပ်တွေအဖြစ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ တာဝန်တွေကိုပဲ အများအားဖြင့် ပေးလေ့ရှိပြီး အမျိုးသားတွေထက် လုပ်ခနည်းပါတယ်။ သုတေသီတွေ သွားရောက်လေ့လာခဲ့တဲ့ လုပ်ငန်းခွင်တခုမှာ ဥပမာအားဖြင့် အမျိုးသားတွေက တနေ့ကို ဘတ် ၃၈၀၊ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁ ဒသမ ၃၅ ခန့် ရရှိချိန်မှာ အမျိုးသမီးတွေက တနေ့ကို ဘတ် ၃၅၀၊ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀ ဒသမ ၄၅ ခန့်သာ ရရှိခဲ့ပါတယ်။
အမျိုးသမီးလုပ်သားအများအပြားဟာ အမျိုးသားတွေက ပိုခက်ခဲတယ်လို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အလုပ်တွေကို လုပ်ကိုင်ရတာကြောင့် ဒီလိုလုပ်ခကွာဟမှုကို သဘာဝကျတယ်လို့ပဲ သတ်မှတ်လာကြပါတယ်။ ဒါဟာ အစပိုင်းလုပ်ခအဆင့်တူတူနဲ့ စတင်ခဲ့ကြရင်တောင် ဖြစ်နေတဲ့ အခြေအနေပါ။
တောင်းဆိုမှုနည်းတယ်လို့ မြင်ထားတဲ့ အလုပ်တွေမှာသာ ကန့်သတ်ခံထားရတာဟာ အမျိုးသမီးတွေကို ကျွမ်းကျင်မှုအသစ်တွေ သင်ယူနိုင်ခြင်းနဲ့ အချိန်ပိုအလုပ်လုပ်ပြီး ဝင်ငွေတိုးနိုင်ခြင်းတွေကနေ တားဆီးထားတယ်လို့ အစီရင်ခံစာက မှတ်ချက်ပြုထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အမျိုးသမီးအများအပြားကတော့ အပူချိန်ပြင်းထန်တဲ့ အခြေအနေတွေမှာ အလုပ်လုပ်ရတာ၊ လေးလံတဲ့ပစ္စည်းတွေကို မတင်သယ်ယူရတာနဲ့ စက်ယန္တရားတွေ ကိုင်တွယ်အသုံးပြုရတာတွေ ရှိတယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ကြပါတယ်။ အချိန်ပိုအလုပ်ဟာ သူတို့ရဲ့ အခြေခံဝင်ငွေကို ဖြည့်တင်းနိုင်တဲ့ တခြားနည်းလမ်းတခုတည်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်မှာ တနေ့တာအလုပ်ပြီးသွားပြီးနောက်မှာလည်း အိမ်မှာ အလုပ်တွေ ဆက်ရှိနေပါတယ်။ တွေ့ဆုံမေးမြန်းခံရသူတွေက အစားအစာပြင်ဆင်တာ၊ သန့်ရှင်းရေးလုပ်တာ၊ ကလေးတွေကို စောင့်ရှောက်တာနဲ့ မိမိတို့မိသားစုရှိရာ နေရင်းနိုင်ငံကို ငွေလွှဲပို့တာတွေကို သူတို့ပဲ သာမန်အားဖြင့် တာဝန်ယူနေရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဆေးကုသစရိတ်နဲ့ မိသားစုအသုံးစရိတ်တွေကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ ငွေကြေးဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဟာ ပိုမိုစိတ်ဖိစီးမှုနဲ့ မလုံခြုံမှုတွေ ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။
နောက်ထပ်ပြဿနာတခုက စာရွက်စာတမ်းကိစ္စ ဖြစ်ပါတယ်။ အလုပ်ရှင်တွေ ဒါမှမဟုတ် လုပ်ငန်းခွဲကန်ထရိုက်တာတွေဟာ အလုပ်သမားတွေကို အလုပ်လုပ်ခွင့်ပါမစ် ထုတ်ပေးဖို့ မကြာခဏ ငြင်းဆန်တတ်ပါတယ်။ အဲဒီပါမစ်ဟာ ဘတ် ၁၇,၅၀၀၊ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၂၀ ခန့်အထိ ကုန်ကျနိုင်ပြီး အမျိုးသမီးတွေက မကြာခဏ ကိုယ်တိုင်ပေးချေရတတ်ပါတယ်။
ဒီအခြေအနေကြောင့် အလုပ်ကနေ ထွက်ခွာဖို့ မဖြစ်နိုင်သလောက် ဖြစ်စေပါတယ်။ အလုပ်ပြောင်းတာဟာ ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း တရားဝင်နေထိုင်ခွင့်အာမခံချက် ဆုံးရှုံးတာကို ဆိုလိုနိုင်လို့ပါ။
ဒီအခြေအနေကို အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှုက ပိုမိုဆိုးရွားစေပါတယ်။ စာရွက်စာတမ်းမရှိတဲ့အခါ အမျိုးသမီးတွေဟာ သူတို့ကို အကြမ်းဖက်သူတွေနဲ့ ဆက်နေရဖို့ အတင်းအကျပ်ဖြစ်သွားပါတယ်။ တချိန်တည်းမှာပဲ ထိုင်းနိုင်ငံက မှီခိုကလေးရှိတဲ့ အမျိုးသမီးတွေကို ဝင်ရောက်ခွင့် ပိတ်ပင်ထားတာကြောင့် အမျိုးသမီးတွေဟာ တရားမဝင် လူဝင်မှုလမ်းကြောင်းတွေကို ပိုမိုရွေးချယ်ကြပါတယ်။
ဒါကြောင့် လုပ်သားတွေကြားက စည်းလုံးညီညွတ်မှုကွန်ရက်တွေဟာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုရရှိနိုင်တဲ့ အဓိကနည်းလမ်းတွေထဲက တခု ဖြစ်လာပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် ချင်းမိုင်ရှိ စခန်းတွေမှာ အမျိုးသမီးအချို့ဟာ ပဋိပက္ခတွေကို ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းဖို့၊ လှုပ်ရှားမှုတွေကို ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ဖို့နဲ့ အခြားနေထိုင်သူတွေကို ကူညီပံ့ပိုးဖို့ သင်တန်းတွေ ရရှိထားကြပါတယ်။
တချိန်တည်းမှာပဲ တိုင်းရင်းသား/နိုင်ငံသားချင်း ဆက်ဆံရေးတွေ၊ ဘုရားကျောင်းတွေကို သွားရောက်တာနဲ့ နေရင်းနိုင်ငံရှိ မိသားစုတွေနဲ့ ဗီဒီယိုခေါ်ဆိုတာတွေဟာ အထီးကျန်မှုနဲ့ အိမ်လွမ်းမှုကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းဖို့ မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ နည်းလမ်းတွေ ဖြစ်လာပါတယ်။
အလုပ်သမားစခန်းတွေမှာ လူတွေဟာ သွပ်ပြားတဲတွေနဲ့ ပြောင်းလဲအသုံးပြုထားတဲ့ ကွန်တိန်နာတွေမှာ နေထိုင်ကြရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ရေချိုးခန်းနဲ့ အိမ်သာတွေဟာ မကြာခဏ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး ခွဲခြားထားခြင်းမရှိပါဘူး။ အဲဒါကြောင့် မိန်းကလေးတွေ မစင်လာချိန်မှာ အဆင်မပြေမှုတွေ ဖြစ်စေသလို လုံခြုံရေးအတွက် စိုးရိမ်နေတဲ့ မိန်းကလေးငယ်တွေနဲ့ ဆယ်ကျော်သက်မိန်းကလေးတွေကို အသက်ကြီးတဲ့ အမျိုးသမီးတွေက လိုက်ပါစောင့်ရှောက်ပေးရတဲ့ အခြေအနေတွေလည်း ဖြစ်စေပါတယ်။ ထို့အပြင် အဲဒီအိမ်သာနဲ့ ရေချိုးခန်းတွေဟာ နေထိုင်သူအရေအတွက်နဲ့လည်း မလုံလောက်ပါဘူး။
ဖြစ်ရပ်တခုမှာ သုတေသီတွေဟာ မိသားစု ၁၆ စုကနေ ၁၇ စုအထိအတွက် အိမ်သာ ၁ လုံးနဲ့ ရေချိုးခန်း ၂ ခန်းသာ ရှိတာကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုအဆောက်အအုံတွေဟာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတွေနဲ့ မွေးကင်းစကလေး စောင့်ရှောက်ရေးအတွက် မသင့်လျော်ပါဘူး။
နောက်ဆုံးအနေနဲ့ အမျိုးသမီးအများအပြားဟာ ကျန်းမာရေးအာမခံအတွက် ပေးရမယ့် ထည့်ဝင်ကြေးကို သူတို့လုပ်ခနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် အလွန်မြင့်တယ်လို့ ခံစားရတာကြောင့် ကျန်းမာရေးအာမခံမထားကြပါဘူး။ အဲဒီအစား လိုအပ်တဲ့အခါ ဆေးဆိုင်တွေ ဒါမှမဟုတ် ဆေးခန်းအသေးစားတွေကို တိုက်ရိုက်ငွေပေးပြီး သွားရောက်ကုသကြပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် မိမိတို့နေရင်းနိုင်ငံကို ပြန်လွှဲပို့တဲ့ ငွေအတွက် စုဆောင်းနိုင်ဖို့ ကြိုးစားကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
