ဩဂုတ် ၂၀၊ ၂၀၂၆ | New Day Myanmar
အီရန်ကို ဘဏ္ဍာရေး၊ စီးပွားရေး၊ လေဆိပ် ဒါမှမဟုတ် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခုကနေ အထောက်အပံ့ပေးတဲ့ ဘယ်နိုင်ငံမဆို အလွန်ပြင်းထန်တဲ့ စီးပွားရေးအကျိုးဆက် ရင်ဆိုင်ရမယ်လို့ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ် ထရမ့်က သတိပေးလိုက်ပါတယ်။
ထရမ့်က ဩဂုတ် ၁၉ ရက်ညပိုင်း လူမှုကွန်ရက်မှာ ရေးသားရာမှာ အီရန်ကို “အသက်ရှူပေါက်” တစ်ခုခု ပေးတဲ့ နိုင်ငံတွေကို မကြုံစဖူး အတိုင်းအတာအထိ စီးပွားရေးစစ်ပွဲနဲ့ အထီးကျန်စေမယ်လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘယ်လိုအရေးယူမှုတွေ လုပ်မယ်၊ ဘယ်နိုင်ငံတွေကို ပစ်မှတ်ထားမယ်ဆိုတာ အသေးစိတ် မပြောသေးပါဘူး။
ထရမ့်ရဲ့ သတိပေးချက်မှာ ဘဏ်တွေ၊ ကုမ္ပဏီတွေ၊ လေဆိပ်တွေ ဒါမှမဟုတ် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းတွေက အီရန်ကို ကူညီပံ့ပိုးတာ ပါဝင်ရင် အရေးယူနိုင်တယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် အီရန်နဲ့ ကုန်သွယ်ရေး၊ ရေနံဝယ်ယူမှု ဒါမှမဟုတ် ဘဏ္ဍာရေးဆက်ဆံမှု ဆက်ရှိနေတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ စိုးရိမ်မှု တိုးလာနိုင်ပါတယ်။
အထူးသဖြင့် တရုတ်ဟာ အီရန်က သင်္ဘောနဲ့ တင်ပို့တဲ့ ရေနံရဲ့ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကို ဝယ်ယူနေတယ်လို့ ၂၀၂၅ ခုနှစ် Kpler အချက်အလက်တွေမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တရုတ်အပေါ် ထပ်မံစီးပွားရေးဖိအားပေးရင် အမေရိကန်ဘက်ကိုပါ တုံ့ပြန်မှုတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပြီး ရှားပါးသတ္တုလို အရေးကြီးကုန်ပစ္စည်းတွေမှာ သက်ရောက်မှုရှိနိုင်တယ်လို့ Reuters က ထောက်ပြထားပါတယ်။
တစ်ဖက်မှာ ယူအေအီး (UAE) ကတော့ ဩဂုတ် ၁၈ ရက်မှာ အီရန်နဲ့ ကုန်သွယ်ရေး၊ စီးပွားရေးဖလှယ်မှုနဲ့ ဘဏ္ဍာရေးအရောင်းအဝယ်အားလုံးကို ယာယီရပ်ဆိုင်းလိုက်ပါတယ်။ ယူအေအီးဘက်က အီရန်က ပစ်လွှတ်တယ်လို့ဆိုတဲ့ ဒုံးကျည်နှစ်စင်း ပင်လယ်ထဲ ကျရောက်ခဲ့ပြီးနောက် အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ အီရန်ဘက်ကတော့ အဲဒီစွပ်စွဲချက်ကို အခြေအမြစ်မရှိဘူးလို့ ပယ်ချထားပါတယ်။
အမေရိကန်နဲ့ အီရန်တို့ဟာ ဧပြီနဲ့ ဇွန်လအတွင်း ယာယီအပစ်ရပ် သဘောတူညီချက် နှစ်ကြိမ်ရခဲ့ပေမယ့် နှစ်ကြိမ်စလုံး အချိန်တိုအတွင်း ပြိုကွဲသွားခဲ့ပါတယ်။ လက်ရှိမှာလည်း ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားက သင်္ဘောသွားလာမှုအခြေအနေကို နှစ်ဖက်အကြား အပြိုင်အဆိုင် ပြောဆိုနေဆဲဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ရေနံတင်ပို့မှုအပေါ် ဖိအား ဆက်ရှိနေပါတယ်။
ထရမ့်က ဩဂုတ် ၁၈ ရက်မှာတော့ အီရန်နဲ့ လက်ရှိဆွေးနွေးမှု မရှိဘူးလို့ ပြောခဲ့ပေမယ့် သူ့သမက်နဲ့ အထူးကိုယ်စားလှယ် ဂျားရက် ကုရှ်နာကတော့ ဆွေးနွေးမှုတွေ ဆက်ရှိနေပြီး အရင်ထက်တောင် အားကောင်းတယ်လို့ ပြောထားတာကြောင့် အမေရိကန်ဘက်ရဲ့ သတင်းစကားမှာ ကွဲလွဲမှု ရှိနေပါတယ်။
အီရန်ဘက်ကတော့ အမေရိကန်နဲ့ ဆွေးနွေးဖို့ တံခါးဖွင့်ထားဆဲဖြစ်ပေမယ့် ဆွေးနွေးတာကို လက်နက်ချတာနဲ့ မတူဘူးလို့ အီရန်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အကြံပေး မိုဟာမက် မိုခဘာက ပြောထားပါတယ်။ စစ်ရေးဖိအားနဲ့ ပိတ်ဆို့မှုတွေက အီရန်ရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကို မချိုးဖောက်နိုင်ဘူးလို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။
အမေရိကန်ဘက်ကတော့ အီရန်ရဲ့ အလွန်မြင့်မားစွာ ကြွယ်ဝစေထားတဲ့ ယူရေနီယမ်သိုလှောင်မှုကို သိမ်းယူလိုပြီး နျူကလီးယားစွမ်းအင်နဲ့ သုတေသနအစီအစဉ်တွေကို ပိုမိုတင်းကျပ်စွာ ကန့်သတ်ထားတဲ့ သဘောတူညီချက်အသစ် ရယူဖို့ ကြိုးပမ်းနေပါတယ်။ အီရန်ကတော့ သူ့ရဲ့ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ဟာ ငြိမ်းချမ်းရေးရည်ရွယ်ချက်အတွက်ပဲ ဖြစ်တယ်လို့ အစဉ်တစိုက် ပြောထားပါတယ်။
အခု သတိပေးချက်အရ အမေရိကန်က အီရန်ကို တိုက်ရိုက်ပိတ်ဆို့တာထက် ကျော်လွန်ပြီး အီရန်နဲ့ ဆက်ဆံနေတဲ့ တတိယနိုင်ငံတွေကိုပါ ဒုတိယအဆင့် စီးပွားရေးဖိအားပေးမှု တိုးမြှင့်လာနိုင်တဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်လာပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ထရမ့်က တိတိကျကျ ဘယ်အရေးယူမှုတွေ ချမှတ်မယ်ဆိုတာ မကြေညာသေးတာကြောင့် လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်မယ့်ပုံစံကို ဆက်စောင့်ကြည့်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။