၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ | New Day Myanmar
အမေရိကန်နဲ့ အီရန်အကြား ရရှိထားတဲ့ ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာဟာအဆုံးသတ်ပြီလို့ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ဇူလိုင် ၈ ရက်မှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
တူရကီနိုင်ငံ အန်ကာရာမြို့မှာ ကျင်းပနေတဲ့ NATO ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမတိုင်ခင် NATO အတွင်းရေးမှူးချုပ် Mark Rutte နဲ့အတူ သတင်းထောက်တွေကို ပြောကြားရာမှာ ထရမ့်က အီရန်နဲ့ ဆက်လက်ဆွေးနွေးဖို့ မလိုတော့ဘူးလို့ ပြောဆိုခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
“ကျွန်တော့်အမြင်မှာတော့ ပြီးသွားပါပြီ။ သူတို့နဲ့ မဆက်ဆံချင်တော့ဘူး” လို့ ထရမ့်က ပြောခဲ့ပြီး အီရန်ခေါင်းဆောင်ပိုင်းကို ပြင်းထန်တဲ့စကားလုံးတွေနဲ့ ဝေဖန်ခဲ့ပါတယ်။ ဆွေးနွေးရေးအဖွဲ့တွေ ဆက်လက်ဆွေးနွေးနိုင်ပေမယ့် အချိန်ဖြုန်းနေတာသာဖြစ်တယ်လို့လည်း ထရမ့်က ဆိုပါတယ်။
အမေရိကန်နဲ့ အီရန်ကြား ယာယီအပစ်ရပ်သဘောတူညီချက်ဟာ ပါကစ္စတန်ရဲ့ ကြားဝင်ညှိနှိုင်းမှုနဲ့ ချုပ်ဆိုခဲ့တာဖြစ်ပြီး အမြဲတမ်းသဘောတူညီချက် ရရှိနိုင်ဖို့ ရက် ၆၀ ကြာ ဆွေးနွေးရေးကာလ ဖန်တီးပေးရန် ရည်ရွယ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကာတာနိုင်ငံမှာ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ သွယ်ဝိုက်ဆွေးနွေးမှုတွေမှာ တိုးတက်မှုမရှိခဲ့ဘဲ အမေရိကန်ဘက်က ဇူလိုင် ၇ ရက်မှာ အီရန်အပေါ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအသစ်တွေ ပြန်လည်ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။
အမေရိကန်ဘက်ကတော့ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအတွင်း ကုန်သွယ်ရေးရေနံတင်သင်္ဘော ၃ စီး ဒုံးကျည်နဲ့ ထိမှန်တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် အီရန်အတွင်း ပစ်မှတ်တွေကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တာလို့ ပြောထားပါတယ်။ အမေရိကန်က အီရန်ကို ရေနံနဲ့ ရေနံထွက်ကုန်တွေ ရောင်းချခွင့်ပြုထားတဲ့ ယာယီလိုင်စင်ကိုလည်း ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး အဲဒီလုပ်ရပ်က အပစ်ရပ်သဘောတူညီချက်အပေါ် ထပ်မံဖိအားတိုးစေခဲ့ပါတယ်။
NATO အတွင်းရေးမှူးချုပ် Mark Rutte က အမေရိကန်ရဲ့ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုအသစ်တွေဟာ “လုံးဝလိုအပ်တဲ့လုပ်ရပ်” ဖြစ်တယ်လို့ ပြောခဲ့ပြီး အီရန်ဘက်က အပစ်ရပ်သဘောတူညီချက်ကို ချိုးဖောက်နေတဲ့အချိန်မှာ အမေရိကန်ဘက်က ပြင်းပြင်းထန်ထန် တုံ့ပြန်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အီရန်ဘက်ကတော့ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် အပစ်ရပ်ရေးနားလည်မှုစာချွန်လွှာဟာ ထိရောက်မှုမရှိတော့ဘူးလို့ ပြောထားပါတယ်။ အီရန်ဘက်က အမေရိကန်စစ်ရေးပစ်မှတ်တွေရှိတဲ့ ဘာရိန်းနဲ့ ကူဝိတ်ဘက်ကို တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ ပြောဆိုချက်တွေလည်း ထွက်ပေါ်နေပြီး ကူဝိတ်ဘက်က အီရန်တိုက်ခိုက်မှုတွေကို ရှုတ်ချထားပါတယ်။
အီရန်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ Mohammad Bagher Ghalibaf ကတော့ အမေရိကန်ဘက်က အပစ်ရပ်သဘောတူညီချက်ကို ချိုးဖောက်တာဖြစ်တယ်လို့ ပြောဆိုထားပြီး နှစ်ဖက်စလုံးက တဖက်ကိုတဖက် သဘောတူညီချက်ချိုးဖောက်သူအဖြစ် စွပ်စွဲနေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားဟာ ကမ္ဘာ့ရေနံသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် အရေးကြီးဆုံး ရေလမ်းကြောင်းတွေထဲက တခုဖြစ်တာကြောင့် အမေရိကန်–အီရန် တင်းမာမှု ပြန်လည်မြင့်တက်လာခြင်းက အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုနဲ့ နိုင်ငံတကာ ရေနံဈေးနှုန်းတွေအပေါ် ရိုက်ခတ်မှုတွေ ဆက်ရှိလာနိုင်တယ်လို့ စောင့်ကြည့်သူတွေက သုံးသပ်နေကြပါတယ်။
အပစ်ရပ်သဘောတူညီချက် ပျက်ပြားလုနီးပါးအခြေအနေဟာ အမေရိကန်–အီရန် တိုက်ရိုက်စစ်ရေးပဋိပက္ခ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ကို မြှင့်တင်နေပြီး NATO ထိပ်သီးအစည်းအဝေးအတွင်းမှာလည်း အီရန်အရေးဟာ အရေးကြီးတဲ့ ဆွေးနွေးကိစ္စတခု ဖြစ်လာနေပါတယ်။
