၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ | New Day Myanmar
အမေရိကန်နဲ့ အီရန်တို့ဟာ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံမှာ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ အဆင့်မြင့်ဆွေးနွေးပွဲအတွင်း ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း အပြီးသတ်သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိရေး လမ်းပြမြေပုံကို သဘောတူခဲ့ကြတယ်လို့ ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးနေတဲ့ ကာတာနဲ့ ပါကစ္စတန်တို့က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။
အမေရိကန်ဘက်က အီရန်ရဲ့ ရေနံ၊ ရေနံဓာတုပစ္စည်းနဲ့ ဆက်စပ်ထုတ်ကုန်တွေ တင်ပို့မှုအပေါ် ချမှတ်ထားတဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေကို ရက်ပေါင်း ၆၀ ကြာ ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးဖို့ ပြင်ဆင်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဒီကင်းလွတ်ခွင့် အကောင်အထည်ပေါ်လာရင် အီရန်ဟာ တရုတ်နိုင်ငံအပါအဝင် နိုင်ငံတကာဝယ်ယူသူတွေဆီ ရေနံတင်ပို့ရောင်းချပြီး အမေရိကန်ရဲ့ ဒုတိယအဆင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုအန္တရာယ်မရှိဘဲ ငွေပေးချေမှုတွေ လက်ခံနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အက်ဘာ့စ် အာရတ်ချီကတော့ ရေနံတင်ပို့မှုကင်းလွတ်ခွင့်၊ အီရန်ဆိပ်ကမ်းတွေအပေါ် ကန့်သတ်ချက်ဖြေလျှော့မှုနဲ့ ပြည်ပမှာ ပိတ်ထားခံရတဲ့ အီရန်ပိုင်ဆိုင်မှုအချို့ ပြန်လည်ရရှိရေးတို့မှာ “အဓိကတိုးတက်မှုတွေ” ရရှိခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ကာတာဘဏ်စာရင်းတွေမှာ ပိတ်ထားခံရတဲ့ အီရန်ပိုင်ဆိုင်မှုတချို့ ပြန်လည်ထုတ်ပေးရေးအတွက် ကာတာနဲ့ အီရန်တို့ နားလည်မှုစာချွန်လွှာတစ်ရပ် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ပြန်လည်ထုတ်ပေးမယ့် ပိုင်ဆိုင်မှုပမာဏ၊ ဘယ်အချိန်မှာ ထုတ်ပေးမယ်ဆိုတာနဲ့ အဲဒီငွေတွေကို လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ကုန်ပစ္စည်းတွေအတွက်သာ အသုံးပြုရမယ့် ကန့်သတ်ချက်ရှိ၊ မရှိကိုတော့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပါဘူး။
အီရန်ဘက်က ထုတ်ဖော်ပြောဆိုထားတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှု ပြန်လည်ထုတ်ပေးမှုနဲ့ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကျိုးခံစားခွင့်တွေအားလုံးကို အမေရိကန်ဘက်က အသေးစိတ်အတည်ပြုထားခြင်း မရှိသေးပါဘူး။
အမေရိကန်နဲ့ အီရန်တို့ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့သီတင်းပတ်က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တဲ့ နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို အကောင်အထည်ဖော်ရေးနဲ့ နောက်ထပ်ညှိနှိုင်းမှုတွေကို နိုင်ငံရေးအရ ကြီးကြပ်ဖို့ အဆင့်မြင့်ကော်မတီ တစ်ရပ် ဖွဲ့စည်းဖို့လည်း သဘောတူခဲ့ကြပါတယ်။
နျူကလီးယားအစီအစဉ်၊ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုဖြေလျှော့ရေးနဲ့ အငြင်းပွားမှုဖြေရှင်းရေးဆိုင်ရာ နည်းပညာလုပ်ငန်းအဖွဲ့တွေဟာ အဲဒီကော်မတီကို ပုံမှန်အစီရင်ခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
လက်ဘနွန်နိုင်ငံအတွင်း အစ္စရေးနဲ့ အီရန်ထောက်ခံတဲ့ ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့တို့အကြား တိုက်ခိုက်မှုတွေ ရပ်တန့်နိုင်ရေးအတွက် အမေရိကန်၊ အီရန်နဲ့ လက်ဘနွန်တို့ ပါဝင်မယ့် ပဋိပက္ခရှောင်ရှားရေး ညှိနှိုင်းအဖွဲ့တစ်ခု ဖွဲ့စည်းဖို့လည်း သဘောတူထားပါတယ်။
အာရတ်ချီကတော့ လက်ဘနွန်အတွက် ဖွဲ့စည်းမယ့် ညှိနှိုင်းရေးယန္တရားဟာ အမေရိကန်–အီရန် သဘောတူညီချက်ရဲ့ ပထမဆုံး အမှန်တကယ် စမ်းသပ်မှု ဖြစ်လာမယ်လို့ ပြောပါတယ်။
လက်ဘနွန်မှာ အစ္စရေးရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေတာဟာ အမေရိကန်နဲ့ အီရန်ကြား အပြီးသတ်သဘောတူညီချက် ရရှိရေးအတွက် အဓိကအတားအဆီးတစ်ရပ် ဖြစ်နေပါတယ်။
ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှာ မတော်တဆထိပ်တိုက်တွေ့မှုတွေ မဖြစ်ပေါ်စေဖို့နဲ့ ကုန်သွယ်သင်္ဘောတွေ ဘေးကင်းစွာ ဖြတ်သန်းနိုင်ရေးအတွက် အမေရိကန်နဲ့ အီရန်အကြား တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်နိုင်မယ့် ဆက်သွယ်ရေးလိုင်းတစ်ခု ထူထောင်ဖို့လည်း သဘောတူခဲ့ကြပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်ထားတယ်လို့ အီရန်ဘက်က ကြေညာခဲ့တာကို အမေရိကန်စစ်တပ်က ငြင်းဆိုထားတာကြောင့် ရေလမ်းကြောင်းရဲ့ လက်တွေ့အခြေအနေအပေါ် နှစ်ဖက်ပြောဆိုချက်တွေ ကွဲလွဲနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆွေးနွေးပွဲအစပိုင်းမှာ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က သဘောတူညီချက်မရရင် အီရန်ကို ထပ်မံတိုက်ခိုက်နိုင်တယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့တာကြောင့် အီရန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က ဆွေးနွေးပွဲခန်းမထဲ ပြန်ဝင်ဖို့ ယာယီငြင်းဆိုခဲ့တယ်လို့ အီရန်မီဒီယာတွေက ဖော်ပြပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကာတာနဲ့ ပါကစ္စတန်ကြားဝင်စေ့စပ်သူတွေကတစ်ဆင့် သတင်းစကားတွေ ဆက်လက်ပေးပို့ခဲ့ကြပြီး နောက်ဆုံးမှာ နှစ်ဖက်ညှိနှိုင်းမှုတွေ ဆက်လက်ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။
အမေရိကန်ဒုတိယသမ္မတ JD Vance ကတော့ ဆွေးနွေးပွဲမှာ အီရန်ရဲ့ နျူကလီးယားအစီအစဉ်၊ လက်ဘနွန်ပဋိပက္ခ၊ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားနဲ့ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ အကောင်အထည်ဖော်ရေးတို့ကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်လို့ ပြောပါတယ်။
အမေရိကန်နဲ့ အီရန်တို့ဟာ ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း အီရန်ရဲ့ နျူကလီးယားအစီအစဉ် အနာဂတ်၊ ယူရေနီယံသန့်စင်မှု၊ နိုင်ငံတကာစစ်ဆေးမှုနဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေ ရုပ်သိမ်းရေးအတွက် အပြီးသတ်သဘောတူညီချက်ရရှိဖို့ ဆက်လက်ညှိနှိုင်းရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုတွေကို ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဘာဂန်စတော့ခ် အပန်းဖြေစခန်းမှာ ဒီသီတင်းပတ်တစ်လျှောက် ဆက်လက်ပြုလုပ်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
