၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ | New Day Myanmar
မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပုံမှန်လူ့အခွင့်အရေးသုံးသပ်မှု (Universal Periodic Review–UPR) အချိန်ဇယားကို ဆက်လက်ဆွေးနွေးနေပြီး အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ တင်ပြချက်တွေကို နောက်ထပ်အသိပေးချက် မထုတ်ပြန်မချင်း လက်ခံမှာမဟုတ်ဘူးလို့ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး (OHCHR) က အသိပေးထားပါတယ်။
OHCHR ရဲ့ စတုတ္ထအကြိမ် UPR ဆိုင်ရာ ဝက်ဘ်စာမျက်နှာမှာ ဒီအသိပေးချက်ကို ဖော်ပြထားပြီး တင်ပြချက်လက်ခံမှု ဆိုင်းငံ့ထားတဲ့ နိုင်ငံစာရင်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတည်း ပါဝင်နေတာ တွေ့ရပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စတုတ္ထအကြိမ် UPR ကို မူလက ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှာ ပြုလုပ်ဖို့ စီစဉ်ခဲ့ပေမယ့် ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှာ ကျင်းပမယ့် စတုတ္ထအကြိမ် UPR နောက်ဆုံးအစည်းအဝေးအထိ ရွှေ့ဆိုင်းထားပါတယ်။
အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ တင်ပြချက်တွေကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက် နောက်ဆုံးထား လက်ခံဖို့ အရင်က သတ်မှတ်ခဲ့ပေမယ့် အခုတင်ပြချက်လက်ခံမှုကို ဆိုင်းငံ့ထားတာကြောင့် ၂၀၂၇ ခုနှစ်မှာ သုံးသပ်မှု ပြုလုပ်နိုင်မလားဆိုတာပါ မသေချာတော့တဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်လာပါတယ်။
UPR ဟာ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအားလုံးရဲ့ လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေကို အခြားအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေက အချိန်ကာလအလိုက် ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး တိုးတက်ပြောင်းလဲရေး အကြံပြုချက်တွေ ထုတ်ပြန်တဲ့ ယန္တရားတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ တတိယအကြိမ် UPR သုံးသပ်မှုကို စစ်အာဏာမသိမ်းခင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်မှာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အစီရင်ခံစာ ထုတ်ပြန်နိုင်ခဲ့ပေမယ့် စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီး နိုင်ငံကို ဘယ်သူက ကိုယ်စားပြုမလဲဆိုတဲ့ အငြင်းပွားမှုကြောင့် နောက်ဆုံးရလဒ် အတည်ပြုရေးလုပ်ငန်းစဉ် မပြီးဆုံးသေးပါဘူး။
အခုလို နှောင့်နှေးမှုရဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းက ကုလသမဂ္ဂမှာ မြန်မာနိုင်ငံကို စစ်အုပ်စုနဲ့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) တို့အနက် ဘယ်သူက ကိုယ်စားပြုသင့်သလဲဆိုတဲ့ အငြင်းပွားမှုဖြစ်တယ်လို့ UPR ဆိုင်ရာ စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့တွေက ဖော်ပြထားပါတယ်။
ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်အရည်အချင်းစစ်ကော်မတီဟာ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ကိုယ်စားပြုမှုကို ပြောင်းလဲဖို့ ဆုံးဖြတ်တာမရှိသေးဘဲ သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်မိုးထွန်းက ကုလသမဂ္ဂမှာ မြန်မာနိုင်ငံကို ဆက်လက်ကိုယ်စားပြုနေပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံကိုယ်စားပြုခွင့် အငြင်းပွားမှုကြောင့် မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေကို စောင့်ကြည့်သုံးသပ်တဲ့ ယန္တရားပါ ရပ်ဆိုင်းနေတာဟာ စစ်အုပ်စုအပေါ် နိုင်ငံတကာစောင့်ကြည့်မှုနဲ့ တာဝန်ခံမှုကို အားနည်းစေနိုင်ပါတယ်။
အရပ်ဘက်အဖွဲ့တွေရဲ့ တင်ပြချက်တွေဟာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု၊ အရပ်သားသတ်ဖြတ်မှု၊ မတရားဖမ်းဆီးမှု၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုနဲ့ အခြားလူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေကို ကုလသမဂ္ဂရဲ့ တရားဝင်မှတ်တမ်းထဲ ထည့်သွင်းနိုင်ဖို့ အရေးပါတဲ့ အထောက်အထားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် UPR သုံးသပ်မယ့်ရက် ထပ်မံရွှေ့ဆိုင်းရင်တောင် OHCHR အနေနဲ့ အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ တင်ပြချက်တွေကို ဆက်လက်လက်ခံပြီး နောက်ဆုံးရက်အသစ်ကို ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ထုတ်ပြန်ပေးဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူတွေက တိုက်တွန်းနေကြပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံကို ဘယ်သူက ကိုယ်စားပြုမလဲဆိုတဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုတွေကြောင့် ပြည်သူတွေရဲ့ လူ့အခွင့်အရေးကို နိုင်ငံတကာက စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးနိုင်တဲ့ ယန္တရားတွေ ရပ်ဆိုင်းမသွားဖို့လည်း တောင်းဆိုထားပါတယ်။
ပုံစာ — ဂျီနီဗာမြို့ရှိ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီ အစည်းအဝေးခန်းမ။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စတုတ္ထအကြိမ် UPR လုပ်ငန်းစဉ် ဆက်လက်နှောင့်နှေးနေပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ — United Nations
