၃ မတ် ၂၀၂၆ | New Day Myanmar
ထိုင်ပေကို ရောက်ရှိလာတဲ့ အငြင်းပွားဖွယ် ဧည့်သည်
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း မြန်မာပြည်တွင်းစစ် အခြေအနေ တင်းမာလှတဲ့ အချိန်မှာ ကရင်လက်နက်ကိုင်ခေါင်းဆောင် နယ်ဒါးဘိုမြ ဟာ ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ၊ ထိုင်ပေမြို့ကို လျှို့ဝှက်စွာ ရောက်ရှိခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဒီခရီးစဉ်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေ ထိန်းချုပ်နယ်မြေ ကျယ်ပြန့်လာနေတဲ့ အချိန်နဲ့ တရုတ်–ထိုင်ဝမ် တင်းမာမှု မြင့်တက်နေတဲ့ အခြေအနေတွေ ဆုံဆည်းသွားတဲ့ အချက်အချာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။
ထိုင်ဝမ်ဘက်ကတော့ မြန်မာနိုင်ငံအရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တရားဝင် နိုင်ငံရေးထိတွေ့ဆက်ဆံမှု မရှိသလောက် နည်းပါးနေချိန်မှာ စစ်ရာဇဝတ်မှု စွပ်စွဲချက်ရှိတဲ့ လက်နက်ကိုင်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးကို လက်ခံတွေ့ဆုံခဲ့တာဟာ ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ ထူးခြားတဲ့ အကွက်ရွှေ့မှုတစ်ခုလို့ လေ့လာသူတွေ သုံးသပ်ကြပါတယ်။
ထိုင်ပေခရီးစဉ်အတွင်း တွေ့ဆုံမှုများ
ခရီးစဉ်ဟာ ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်မှ ၄ ရက်အထိ သုံးရက်ကြာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ နယ်ဒါးဘိုမြဟာ ထိုင်ဝမ်သမ္မတ ဝီလျံလိုင် ရဲ့ သမ္မတရုံး ဒုတိယအတွင်းရေးမှူးချုပ် Mark Ho အပါအဝင် အငြိမ်းစား စစ်ဘက်အရာရှိကြီးတွေနဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့ကြောင်း သိရပါတယ်။
တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်
Mark Ho က ဒီတွေ့ဆုံမှုကို “သီးသန့်ညစာစားပွဲ” လို တရားဝင်မဟုတ်တဲ့ တွေ့ဆုံမှုအဖြစ်သာ ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ မိနစ် ၂၀ ကနေ ၃၀ ခန့်သာ ကြာမြင့်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဆွေးနွေးချက်တွေဟာ ပညာရေးအတွေ့အကြုံနဲ့ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အကြောင်းအရာများသာ ဖြစ်တယ်လို့ ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ဖြစ်နိုင်ချေရှိတဲ့ မဟာဗျူဟာရည်ရွယ်ချက်
ဒါပေမယ့် လေ့လာသူတချို့ကတော့ ဒီလို ရှောင်လွှဲဖော်ပြချက်တွေဟာ ထိခိုက်လွယ်တဲ့ ဆွေးနွေးချက်တွေကို ဖုံးကွယ်ဖို့ သံတမန်ရေးရာနည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ သုံးသပ်ပါတယ်။
နယ်ဒါးဘိုမြဘက်ကတော့ ခရီးစဉ်ဟာ ဒီမိုကရေစီတည်ဆောက်ရေး၊ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးရေးနဲ့ သယံဇာတအခြေခံ အကူအညီဆိုင်ရာ အချက်အလက် ရှာဖွေရေး ခရီးစဉ်တစ်ခုဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
တရုတ်ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုအပေါ် ဘုံစိုးရိမ်ချက်
နယ်ဒါးဘိုမြနဲ့ ထိုင်ဝမ် ဆက်သွယ်မှုတွေရဲ့ အဓိကနောက်ခံအချက်ဟာ တရုတ်ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုအပေါ် စိုးရိမ်ချက် ဖြစ်ပါတယ်။
သူက “သူတို့က တရုတ်လက်အောက်ကနေ လွတ်မြောက်ချင်သလို ကျွန်တော်တို့ကလည်း မြန်မာစစ်အုပ်စုလက်အောက်ကနေ လွတ်မြောက်ချင်တာ တူတယ်” လို့ ပြောကြားထားပါတယ်။
ဒီအချက်ဟာ မြန်မာ့တော်လှန်ရေးအင်အားစု အများစုက ‘One China’ မူဝါဒကို လက်ခံထားတဲ့ လမ်းကြောင်းနဲ့ ကွဲပြားနေပြီး နိုင်ငံရေးအရ စွန့်စားမှုမြင့်တဲ့ အပြုအမူတစ်ခု ဖြစ်နေပါတယ်။
သမိုင်းဝင် ဆက်နွှယ်မှုများ
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်များက တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်အပြီး မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းသို့ ဆုတ်ခွာလာတဲ့ KMT တပ်ဖွဲ့များနဲ့ ကရင်တပ်ဖွဲ့များကြား မဟာမိတ်ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့ပါတယ်။
နယ်ဒါးဘိုမြရဲ့ ဖခင်ဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်မြ ဟာ ၁၉၈၂ ခုနှစ်မှာ ထိုင်ဝမ်သို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး ထိုင်ဝမ်စစ်ဘက်အရာရှိ Tu Yu-hsin ထံမှ ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းလွှာ ရရှိခဲ့ဖူးပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီခရီးစဉ်ဟာ သမိုင်းဝင် ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေး မဟာမိတ်လမ်းကြောင်းကို ခေတ်သစ်ဒီမိုကရေစီအမည်နဲ့ ပြန်လည်ချိတ်ဆက်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုလို့လည်း သုံးသပ်နိုင်ပါတယ်။
စစ်ရာဇဝတ်မှု စွပ်စွဲချက်နှင့် KNU မှ ထုတ်ပယ်ခြင်း
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့မှာ ကရင်ပြည်နယ် ကနဲလေးမြို့မှာ ဖမ်းဆီးခံထားရတဲ့ စစ်သား ၂၅ ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရတဲ့ ဖြစ်ရပ်နောက်ပိုင်း နယ်ဒါးဘိုမြဟာ အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်ခံခဲ့ရပါတယ်။
လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ Fortify Rights ရဲ့ စုံစမ်းချက်အရ နယ်ဒါးဘိုမြဟာဖမ်းဆီးထားသူတွေကို လက်ပြန်ကြိုးတုပ်ပြီး သတ်ဖြတ်ခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီဖြစ်ရပ်နောက်ပိုင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) က သူ့ကို အဖွဲ့အစည်းက ထုတ်ပယ်ခဲ့ပါတယ်။
“ကောသူးလေသမ္မတနိုင်ငံ” ကြေညာချက်
နယ်ဒါးဘိုမြဟာ “ကောသူးလေသမ္မတနိုင်ငံ” အမည်နဲ့ သီးခြားရပ်တည်မှု ကြေညာခဲ့ပေမယ့်လက်တွေ့ထိန်းချုပ်နယ်မြေမှာ အလွန်ကန့်သတ်ထားတဲ့ နယ်စပ်ဧရိယာသာ ဖြစ်တယ်လို့ လေ့လာသူများ သုံးသပ်ကြပါတယ်။
နိုင်ငံရေးသုံးသပ်သူ David Mathieson ကလည်း ဒီကြေညာချက်ကို “တရားမဝင်” လုပ်ရပ်အဖြစ် ဝေဖန်ထားပါတယ်။
ထိုင်ဝမ်အတွက် အကွက်ရွှေ့မှုလား၊ စွန့်စားမှုလား
နယ်ဒါးဘိုမြရဲ့ ထိုင်ပေခရီးစဉ်ဟာ သံတမန်ရေးရာအောင်မြင်မှုတစ်ခုထက် ပိုပြီး စွန့်စားမှုများတဲ့ အကွက်ရွှေ့မှုတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ထိုင်ဝမ်အနေနဲ့ မြန်မာ့အရေးမှာ တိုက်ရိုက် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်းမရှိသော်လည်း ဩဇာသက်ရောက်မှု တစ်ခုခု ကျန်ရှိစေဖို့ အရန်ကတ်တစ်ချပ်ကို စမ်းသပ်ကိုင်တွယ်နေခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဒီခရီးစဉ်ဟာ ဒေသတွင်း ပထဝီနိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းသစ်အတွက် စတင်ခေါင်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်လာမလား၊ ဒါမှမဟုတ် ခဏတာ လှုပ်ခတ်သွားတဲ့ သံတမန်ရေးလှိုင်းတစ်ခုသာ ဖြစ်မလားဆိုတာကို ဆက်လက် စောင့်ကြည့်ရမယ့် အခြေအနေ ဖြစ်နေပါတယ်။
