ဩဂုတ် ၁၆၊ ၂၀၂၆ | New Day Myanmar
ကမ္ဘာတဝန်း ပဋိပက္ခနဲ့ အရေးပေါ်အခြေအနေတွေ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ ဒေသတွေမှာ ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်း၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းနဲ့ လူနာတွေအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုတွေ မြင့်တက်လာပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း တစ်ရက်ကို ပျမ်းမျှ ၄ ကြိမ်ကျော် တိုက်ခိုက်ခံနေရတယ်လို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။
WHO ရဲ့ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအပေါ် တိုက်ခိုက်မှု စောင့်ကြည့်ရေးစနစ်က ဒီနှစ် ဇန်နဝါရီက ဩဂုတ်လအထိ တိုက်ခိုက်မှု ၉၁၄ ကြိမ် မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး အဲဒီဖြစ်စဉ်တွေကြောင့် အနည်းဆုံး ၉၁၁ ဦး သေဆုံးကာ ၁,၄၈၆ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ ဩဂုတ် ၁၄ ရက် ဂျီနီဗာမှာ ပြုလုပ်တဲ့ ကုလသမဂ္ဂ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ WHO တာဝန်ရှိသူက ပြောပါတယ်။
လက်ရှိမှာ ယူကရိန်း၊ လက်ဘနွန်နဲ့ အစ္စရေးသိမ်းပိုက်ထားတဲ့ ပါလက်စတိုင်းနယ်မြေတွေ က ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအပေါ် တိုက်ခိုက်ခံရတဲ့ ဖြစ်စဉ်အများစုကို ဖွဲ့စည်းထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် မြန်မာ၊ အီရန်၊ ဆူဒန်၊ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ တောင်ဆူဒန်၊ ရုရှား၊ ဆီးရီးယားနဲ့ နိုင်ဂျီးရီးယား မှာလည်း တိုက်ခိုက်မှုတွေ မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။
WHO အဆိုအရ ဒီနှစ် တိုက်ခိုက်မှုတွေမှာ လက်နက်ကြီးနဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ စစ်လက်နက်အသုံးပြုတိုက်ခိုက်မှု အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကျန်းမာရေးအဆောက်အအုံတွေ ဖျက်ဆီးခံရတာ၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းနဲ့ လူနာတွေ ခြိမ်းခြောက်ခံရတာတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းနဲ့ လူနာတွေ ဖမ်းဆီး၊ ထိန်းသိမ်း ဒါမှမဟုတ် ပြန်ပေးဆွဲခံရတဲ့ ဖြစ်စဉ် ၄၄ ကြိမ် ကိုလည်း ဒီကာလအတွင်း မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။
WHO က ကျန်းမာရေးစနစ် တိုက်ခိုက်ခံရတာဆိုတာ ဆေးရုံအဆောက်အအုံတစ်ခု ပျက်စီးတာနဲ့တင် မပြီးဘဲ နောက်ရက်တွေမှာ လူနာတွေ ဆေးကုသခွင့် မရတော့တာ၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေ အလုပ်ပြန်မဆင်းနိုင်တာနဲ့ ဆေးဝါး၊ ဆေးပစ္စည်း ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက် ပြတ်တောက်တာတွေပါ ဖြစ်စေတယ်လို့ သတိပေးပါတယ်။
ဆီးရီးယားအနောက်မြောက်ပိုင်းမှာ တိုက်ခိုက်မှု ၆၉ ကြိမ်ရဲ့ သက်ရောက်မှုကို လေ့လာရာမှာ တိုက်ခိုက်ခံရပြီး နောက်တစ်ရက်မှာ ပြင်ပလူနာကုသမှု ၅၁ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ပြီး အဲဒီသက်ရောက်မှုဟာ ၃၇ ရက်အထိ ဆက်ရှိခဲ့တယ်လို့ WHO က ပြောပါတယ်။
ဆူဒန်မှာတော့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ ကျန်းမာရေးဌာန ၃၇ ရာခိုင်နှုန်း အလုပ်မလုပ်နိုင်တော့ဘူးလို့ WHO က ဆိုပြီး ဂါဇာမှာ ဆေးရုံ ၃၆ ရုံလုံး ပျက်စီးထိခိုက်ထားကာ တစ်ဝက်ခန့်သာ တစိတ်တပိုင်း လည်ပတ်နိုင်တော့တယ်လို့ ဖော်ပြပါတယ်။
ယူကရိန်းမှာ စစ်ပွဲစတင်ပြီးနောက်ပိုင်း ကျန်းမာရေးစနစ်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု ၃,၀၀၀ ကျော် ကို WHO က အတည်ပြုထားပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်းမှာပဲ ဖြစ်စဉ် ၁၅၆ ကြိမ်ခန့် မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။ ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းတွေအပြင် လူနာတင်ယာဉ်၊ ဆေးသိုလှောင်ရုံနဲ့ ထောက်ပံ့ရေးစနစ်တွေပါ တိုက်ခိုက်ခံနေရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း WHO ရဲ့ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုစောင့်ကြည့်ရေးစနစ်မှာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်းအထိ တိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်လက်မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။ WHO က ကျန်းမာရေးစနစ်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုကို ဆေးကုသရေးဝန်ဆောင်မှုရရှိတာ၊ အသုံးပြုနိုင်တာနဲ့ ဖြန့်ဝေပေးနိုင်တာကို နှောင့်ယှက်တဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဒါမှမဟုတ် နှုတ်အားဖြင့် အကြမ်းဖက်မှု၊ ခြိမ်းခြောက်မှုနဲ့ ဟန့်တားမှုအားလုံးအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
WHO ရဲ့ မှတ်တမ်းတွေအရ ၂၀၁၈ ခုနှစ်ကစပြီး နိုင်ငံနဲ့ နယ်မြေ ၂၉ ခုမှာ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအပေါ် တိုက်ခိုက်မှု ၁၀,၄၀၀ ကျော် ရှိခဲ့ပြီး လူ ၅,၇၀၀ ခန့် သေဆုံးကာ ၈,၅၀၀ ခန့် ဒဏ်ရာရခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အဲဒီတိုက်ခိုက်မှု ၁၀,၀၀၀ ကျော်ထဲက တစ်မှုတောင် တာဝန်ခံမှုရှိအောင် အရေးယူတဲ့ စနစ်ထဲ မရောက်ခဲ့သေးဘူးလို့ WHO လူသားချင်းစာနာမှုနဲ့ သဘာဝဘေးစီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားရေးမှူး အယ်လ်တာ့ဖ် မူဆာနီက ပြောပါတယ်။ WHO အနေနဲ့ ကျူးလွန်သူတွေကို တရားစွဲဆိုနိုင်တဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိပေမယ့် ဖြစ်စဉ်တွေကို စုဆောင်းအတည်ပြုတာနဲ့ ကျန်းမာရေးစနစ်ကို ကာကွယ်ဖို့ တောင်းဆိုတာတွေ ဆက်လုပ်သွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။